E-Mürekkep (E-Ink) Nedir? Nasıl Çalışır?

0
596

Dijital kitaplarınız için e-book okuyucu kullanıyor musunuz? Haftalarca süren pil süreleri, gün ışığında rahat okuyabilme, istediğiniz bir açıyla görüntüleyebilme özellikleri var. Peki bu cihazlardaki E-Mürekkep teknolojisi hakkında ne biliyorsunuz?

Bu teknoloji nedir ve nasıl çalışıyor? Okumayı nasıl etkiliyor? Etkileyici pil ömürlerini nasıl sağlıyor? gibi aklınızdaki soruların cevaplarını bulabileceksiniz.

E-Mürekkep Nedir?

E-Mürekkep, kağıdın üzerindeki mürekkebin görünümünü çoğaltmaya odaklanan bir ekran teknolojisidir. Bu ekranların büyük çoğunluğu sadece siyah ve beyaz renkleri göstermektedir. Renkli E-Mürekkep teknolojisi yıllardır var diyebilirsiniz. Evet, var. Ancak bu renkli E-Mürekkep teknolojisi, tüketici elektroniğinde bir yer edinebilmiş değil.

E-Mürekkep teknolojisine sahip ilk cihaz Sony’nin 2004 yılında Japonya’da piyasaya çıkan Librie adındaki e-kitap okuyucusudur. Yüksek bir fiyat etiketine sahip olduğundan ve kendi e-kitaplarına 30 gün süre sunan katı telif hakları kurallarına sahip bir dosya formatını desteklediğinden dolayı bu cihaz çok geniş kitlelere hitap edemedi.

Amazon Kindle 2007

2007 yılının sonlarına doğru piyasaya çıkan Amazon’un Kindle’ına kadar E-Mürekkep pek yol katedemedi. Librie gibi Kindle grinin dört farklı seviyesini gösterebilme yeteneğine sahip 800 x 600 piksel çözünürlüğünde bir ekrana sahipti. Kontrast mükemmel olmamasına rağmen, cihaz tüm dijital kitaplarınızı gittiğiniz her yere götürebilmenizi sağlıyordu. İşte bu yüzden bu cihaz piyasada çok ses getirdi.

En son Kindle cihazları yani üçüncü nesil Paperwhite ve Voyage, insan gözünün neredeyse ayırt edemeyeceği piksellere sahip yüksek çözünürlüklü ekranlara (Apple’ın Retine ekranları gibi) sahip. Ayrıca bu ekranlar grinin 16 seviyesine, büyük ölçüde artırılmış kontrasta ve arka plan aydınlatmasına sahip.

Tabi ki Kindle cihazları piyasadaki tek E-Mürekkep teknolojisine sahip cihazlar değil. Yıllar boyunca Sony, Barnes & Noble, Kobo ve Bookeen gibi çok sayıda Kindle rakipleri olmuştur. Hatta E-Mürekkep teknolojisi geçmişte cep telefonlarında da kullanıldı.

E-kitap okuyucular günümüzde piyasada varlıklarını sürdürmekteler ve sürdürmeye devam edeceklerdir. E-Mürekkep teknolojisinin bu kadar popüler bir seçenek olmasının en önemli nedeni Kindle ve türevleridir.

E-Mürekkep ve E-Kağıt

E-Mürekkep ve E-Kağıt aynıymış gibi gözükse de aralarında çok ince bir fark var. Peki bu fark nedir?

E-Kağıt, kağıt görünümünü taklit eden bir ekran türüdür ve bu şemsiyenin altında birçok farklı teknoloji bulunuyor. Kural olarak, E-Kağıt ekranlar enerji yaymak yerine, dışarıdaki enerjiyi yansıtırlar. Yani bu ekranlar harici ışık kaynaklarına dayanmaktadırlar. Pebble akıllı saati belki de E-Mürekkep kullanmayan bir E-Kağıt ekrana sahip en popüler bir örnektir.

Başka bir deyişle E-Mürekkep, E-Kağıt teknolojisinin bir türüdür.

E-Mürekkep Nasıl Çalışır?

Bu teknolojide, siyah ve beyaz pigment dolu milyonlarca minik kapsülleri durdurmak için bir sıvı (akışkan) kullanılmaktadır. Beyaz pigment pozitif yüklü iken siyah pigment negatif yüklüdür. Sandviç gibi düşündüğünüzde sıvı katman, bölgelere ayrılan iki elektrot katmanı arasındadır. Her bir bölge, ekranda bir pikseldir.

Bütün bu süreç elektroforez olarak adlandırılır. Elektrot katmanlarının nasıl yüklendiğine bağlı olarak, her bir bölgedeki pigment oranı değişir ve bu oran ekrandaki gri renk derecesini belirler.

E-Mürekkep Nasıl Çalışır

Alttaki elektrot pozitif bir elektrik alanı oluşturduğunda, pozitif yüklü beyaz pigment yukarı çıkar. Böylece negatif yüklü siyah pigment aşağı hareket eder. Bütün beyaz pigment, beyaz piksel olarak görünür.

Tersi olarak alttaki elektrot negatif bir elektrik alanı oluşturduğunda, negatif yüklü siyah pigment kapsülün yüzeyine çıkar. Böylece siyah piksel ekranda görünür.

Ancak alttaki elektrot hem pozitif hem de negatif elektrik alanları oluşturduğunda, siyah ve beyaz pigmentin bir karışımı kapsülün yüzeyine çıkar. Pikseldeki beyaz veya siyaha bağlı olarak gri renk daha koyu veya daha açık olabilmektedir.

E-Mürekkep Kapsülleri

Ekranda içeriği tutmak için sürekli güç gerektiren bir LCD ekranın aksine, E-Mürekkep sadece bölge bazında elektrotların kutuplarını değiştirmek için güç gerektirir. Yani bu, e-kitap okuyucunuz sadece sayfaları döndürürken güç kullanacağı anlamına gelmektedir. ve bu, tek bir şarj ile e-kitap okuyucunuzu bir aya kadar nasıl kullanabildiğinizi açıklamaktadır.

E-Mürekkep teknolojisine sahip cihazlar sayfaları değiştirmek için gereken pikselleri sayesinde güç tüketimini daha da azaltabilirler. Başka bir deyişle, belirli bir piksel bir sayfadan diğer sayfaya siyah olarak kalırsa, hiçbir şeyin değiştirilmesi gerekmeyecek ve bu sayede herhangi bir güç tüketimi olmayacaktır.

Ancak zaman içinde bazı pikseller sıkışabilir ve yeni bir kutba geçmeyi reddebilir. Bu da sayfa döndürüldüğünde bile pikselin orada kalacağı anlamına gelir. Bu olay “gölgelenme” olarak bilinir ve genellikle tam bir sayfa yenilemesi ile çözülür. İşte bu yüzden ekranlar önce siyah, sonra beyaz olarak yenilenir ve sonra sayfayı karşımıza getirir.

Karanlıkta Okumak

E-Mürekkep’in yansıtma özelliği, parlak ışıkta okumayı mükemmel hale getiriyor. Ancak, tek başına ışık yaymadığından karanlıkta okumak mümkün değil. İlk modellerinde, karanlık bir ortamda okumak için bir lamba veya diğer harici bir ışık kaynağı gerekliydi. Yani normal bir kitabı nasıl okuyorsanız öyleydi.

Günümüzde, biraz daha lüks diyebileceğimiz e-okuyucular dahili aydınlatma özelliğine sahip. Böylece karanlıkta okumanızı sağlayabiliyorlar. Kontrastı ayarlamanız gerektiğinde aydınlatma özelliği gündüz vakitlerinde de yararlı olmaktadır.

E-Kitap LED

Bir arka plan ışığı kullanmak yerine, çoğu e-okuyucu aslında ekranın iç kenarları boyunca monte edilmiş LED’ler kullanır. Bu yüzey boyunca ışığı düzgün bir şekilde dağıtır ve tüm sayfayı okunabilir kılar. Yani akıllı telefonunuzun ve tabletinizin ışık yayan ekranında olduğu gibi gözlerinizi yormadan karanlıkta okuyabilmeniz anlamına gelmektedir.

Tabi ki bu dahili ışıklar için güç gerekmektedir. Dolayısıyla bu, cihazın pil süresini fark edilir derecede azaltacaktır. Mesela dört haftada bir şarj etmek yerine iki haftada bir şarj edebilirsiniz.

Bu yazımız bir fikir edinmenizde yardımcı oldu mu? E-kitap okuyucu kullanıyor musunuz?