Uçaklardaki Kablosuz Ağ Hakkında Bilmeniz Gerekenler

0
219

Uzun uçak yolculukları, internete girememe açısından büyük sıkıntıları da beraberinde getirir. Neyseki çok sayıda havayolu şirketinde internetsiz kalmıyorsunuz.

Gün geçtikçe daha çok havayolu, havada yaklaşık yerden 12-13 kilometre yükseklikteyken, maillerinizi kontrol edip internette gezinebileceğiniz Wi-Fi hizmeti sunuyor. Peki bu nasıl çalışıyor? Hangi havayolları bu hizmeti sağlıyor? Ve en önemlisi bu hizmetin eksileri neler? Verdiğiniz paraya cidden değiyor mu?

Uçaktaki Wi-Fi Hizmeti Nasıl Çalışır?

Hiç telefonunuzun bağlantısı kestikten sonra internete girmeyi denediniz mi? Peki bu uçaklar nasıl oluyor da gökyüzünde bize internet imkanı sunuyorlar? Aslında bunun cevabı sorusu kadar basit.

Uçaklar, yer istasyonlarından ve uydulardan sinyal alabilmek için özel antenlerle donatılmışlardır. İşte uçaklar bu antenler aracılığıyla internetle bağlantı kurarak, sizin de internet ile olan bağlantınızı sağlarlar. İnternet sağlayıcısı olarak birçok firma mevcut.

Bu firmalardan tartışmasız en büyük ve en yaygın olanı Amerika’daki GoGo firması. 160 adet yer istasyonu bulunan firma, gökyüzündeki partnerlerine bu istasyonlar aracılığı ile sinyaller yollayarak onların internete bağlı kalmalarını sağlıyor.

Uçakta bulunan bu antenler genelde sinyalleri daha iyi yakalayabilmesi için kanatların altında bulunuyor. Bu antenler aracılığı ile alınan veriler, özel bir modem aracılığı ile kabine aktarılıyor ve yolcuların online olmaları sağlanıyor.

Bir diğer metod ise uydularla bağlantı kurmak, yani Türksat, Bilsat gibi. Uydu ile internete bağlanmanın avantajları; daha güvenli olması, daha iyi kapsama alanı sunması ve daha hızlı olması. Diğer yandan bu yolu kullanan havayollarında internet ücretinin daha fazla olduğunu belirtelim.

Bu yol size biraz egzotik gelebilir fakat değil. Bildiğimiz gibi günümüzde de artık birçok firma uydudan internet sağlayabiliyor.

Büyük ihtimalle bu konuda en heyecan verici sistem, yine GoGo firmasının, gelecek zaman içerisinde kullanıma sunacağı 2Ku Wi-Fi sistemi. 2 adet anten kullanan sistem, bunlardan biri download (indirme) diğeri ise upload (karşıya yükleme) için, bağlantısını ise Intelsat uydusundan sağlıyor (Amerika’nın 1960’larda uzaya gönderdiği bir uydu.).

Bazen gecikmeler olmasına rağmen, 2Ku 70 Mbps internet hızı sunuyor. Diğer yandan alıcıları daha küçük olduğu için daha az enerji harcıyor.

Fakat 2Ku sisteminin yaygın olarak kullanıma geçmesine daha uzunca bir süre var. 70 Mbps hız için bir süre daha beklememiz gerekiyor.

Diğer yandan havayolları, sağlayıcı ile sıkı bir pazarlık için masaya oturmalı çünkü bahsettiğimiz daha küçük alıcılar, daha yeni teknolojiye sahip oldukları için çok daha pahalılar. 2Ku ne kadar çekici görünse de, gerçek hayatta baktığımızda havayolları bu sisteme geçmek için öncelikle elindeki teknoloji tüketmeyi bekleyecektir.

Uçaktaki WiFi Bağlantısının Eksileri

Bahsettiğimiz gibi yerden 12-13 kilometre yükseklikte olunca, bağlantının da yerdeki gibi olmasını beklemek doğru olmaz. Uçaktaki Wi-Fi sisteminin birçok eksi yanı bulunuyor.

1. Kesinlikle Ucuz Değil

Uçakta Wi-Fi kullanmak size pahalıya mal olabilir. Yeryüzündeyken sınırsız ya da yüksek limitli internet paketleri kullanıyor olabilirsiniz. Ama yerden 12 kilometre yüksekte hızla ilerlerken, işler yeryüzündeki gibi işlemiyor. Verdiğiniz yüksek miktarda paraya karşılık aldığınız internet deneyimi emin ol hiç tatminkar değil.

Sanırım şuana kadar görülmüş en pahalı veri ücretlendirilmesi, gezi bloggerı (One Mile At a Time) Ben “Lucky” Schlappig tarafından yayınlanmış olanı. Iberia Havayolları ile New York’tan Madrid’e Business Class’ta uçan Schlappig, OnAir Wi-Fi hizmeti sunan Airbus A340 tipi uçaktaki veri ücretlendirmesini okuyucularıyla paylaşmış. 4 MB veri için 5$ ücret isteyen Iberia firması, bu 4 MB sonrası her 100 KB için (Evet kilobayt) 0.17$ ücretlendirme yapıyor. Ücretlendirme tablosunu aşağıda görebilirsiniz.

Iberia

Buradan anlıyoruz ki, uçuş sırasında canlı yayın yapmak pek de mantıklı değil. Eğer bir dizi sitesi açıp herhangi bir dizinin ilk sezonunu bitirirseniz, muhtemelen bu hayatınızda izlediğiniz en pahalı medya içeriği olacaktır.

Diğer taraftan, her internet sayfasının ortalama büyüklüğünün 2.4 MB olduğunu düşünürsek, internette surf yapmak da pek hoş sonuçlar doğurmayacaktır.

Diğer havayolları genel olarak kullanım zamanına göre ücretlendirme yapıyorlar. Bu demin yukarda verdiğimiz örneğe göre daha kabul edilebilir olsa da, internet bağlantınız belli bir kullanımdan sonra ya yavaşlayacak ya da direkt olarak kesilecektir.

2. Çoğu Siteye Erişim Kısıtlı

Evinizdeki internet istediğiniz herhangi içeriğe ulaşmanızı sağlıyor (Türkiye’de bu tamamen doğru olmasa da, en azından dns ve vpn servisleri ile bunu başarmak mümkün. Daha önceki yazımız İnanılmaması Gereken 5 VPN Efsanesi adlı haberimize Burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.). Kullandığınız internetin limiti yettiği sürece, istediğiniz her şeyi izleyebilir veya istediğiniz her yeri ziyaret edebilirsiniz.

Fakat uçaktaki Wi-Fi bağlantıları için bunu söylemek pek doğru olmaz. Nasıl biz havayolu firmalarına ücret ödüyorsak, havayolu firmaları da internet sağlayıcılarına belirli bant genişliği karşılığında ücretler ödüyorlar. Bu yüzden internet kullanımını kısıtlayarak bu bant genişliğini aşmamaya çalışıyorlar. Örnek olarak uçaklardaki internet bağlantısı ile canlı yayın yapamazsınız. Hatta bazı havayolundaki internet bağlantısında, Snapchat bile yasaklı (Amerikan merkezli JetBlue, American Airlines firmaları).

Daha ilginç olanı ise, bazı firmaların, sponsor firmalar aracılığı ile ücretsiz bağlantı sağlıyor olması. Örnek olarak Amerikan JetBlue firması, Amazon Prime’ın tanıtım videosunu izlemeniz halinde; hızlı, internette gezinebileceğiniz ve sosyal medyalara girebileceğiniz, Amazon TV üzerinde en sevdiğiniz film ve TV şovlarını yayınlayabileceğiniz ve tabiki Amazon.com üzerinden alışveriş yapabileceğiniz bir bağlantı sağlıyor.

JetBlueWiFi

Ama eğer VPN servisi kullanmak, online olarak oyun oynamak, büyük dosyalar transfer etmek veya Netflix ya da Hulu üzerinden yayın yapmak istiyorsanız, saat başına 9$ ödemeniz gerekiyor. Yeryüzünde böyle ayrışmalar olmasa da, gökyüzünde bu sıkça karşılaşılan bir durum.

3. Hızlı ve Güvenilir Değil

Son problemimiz sürpriz değil, uçaklarda Wi-Fi tabi ki evinizdeki fiber internetin yerini tutmayacak (ne kadar fiber desek de hala fiber bağlantısı olmayan yerler var, sonuçta Türkiye’de yaşıyoruz.). Şöyle düşünün, atmosferin üst kısmında saatte ortalama 700-800 km/s hız ile, basınçlı bir kabin içinde yol alıyorsunuz. Uçağın modemi ne kadar gelişmiş olursa olsun, yakalayabileceği sinyal yoğunluğu ve kalitesi nasıl olur?

Bazı sağlayıcılar daha iyi bir internet bağlantı hızı sunarken, yine GoGo’nun basit ATG bağlantısı, ortalama 3 Mbps ile bir uçak bağlantısı için ortalama bir hıza ulaşıyor. Bazı uçaklarda ise birden fazla ATG alıcısı bulunuyor, bu da hızın ve bağlantı stabilitesinin artması anlamına geliyor. Fakat hala bu hızlar, evde veya ofiste kullandığınız internet hızlarına çıkabilmiş değil. Diğer yandan aynı interneti uçaktaki diğer yolcularla paylaşıyor olmanız, yavaşlığın bir farklı sebebi.

yavaş-internet-akifulutas-com

Şöyle düşünün, örnek olarak standart bir Airbus A321 tipi uçak (çoğu düşük teknoloji bağlantı taşıyor) 236 yolcu taşıyabiliyor. Diğer yandan standart bir Emirates Airbus A380 tipi, 3 farklı yolcu sınıfı olan (ekonomi, business, first class) uçak ise 517 kişi taşıyabiliyor. Bu tip uçakların bağlantı hızı, örnek olarak Airbus A321 tipi bir uçağın göre daha hızlı olsa bile, aynı ağı diğer 516 kişiyle paylaştığınızı düşünün. Bu cidden çok ciddi bir rakam.

Kısacası eğer uçak içinde Wi-Fi hizmetinden faydalanmak istiyorsanız, düşük hızlı bağlantıyı göze almanız gerekiyor.

Peki Hangi Havayolları Wi-Fi Hizmeti Veriyor?

Bu haberi okuyan sizlerin aklına ilk gelecek firma büyük ihtimaller Türk Hava Yolları olacaktır. Birçok otoritere ve anketlere göre, Avrupa’da en iyi havayolu seçilen Türk Hava Yolları, ayrıca son sıralamaya göre dünyada 3. sırada yer alıyor. E haliyle böyle öncü bir havayolunun uçaklarında Wi-Fi bulundurmuyor olması pek beklenilecek bir şey değil.

b777_5

Tanıtım resminde de görebileceğiniz üzere Boeing 777 tipi uçaklarında internet bulunduğunu söyleyen firma, şuan için Airbus A330-300s tipi uçaklarında da internet hizmeti sağlıyor. Son zamanlarda hızlı internet hizmetini devreye sokan Türk Hava Yolları, şuan bu hizmeti sadece bir Boeing 777-300ER tipi uçağında sunsa da, kısa zamanda kalan on bir Boeing 777-300ER ve on Airbus A330-300s tipi uçağına da bu hızlı sistemi getireceğini belirtiyor.

Bu arada belirtmekte fayda var, Türk Hava Yolları’nın kullanmış olduğu Global Communication Suite sistemini geliştiren Panasonic. Bu bakımdan firmanın eli gayet güçlü.

Ücretlendirmeye gelecek olursak, belli bir süre boyunca ücretsiz olarak kullanabileceğiniz Wi-Fi için, bu süreden sonra ödeme yapmanız gerekiyor. Ayrıca Business Class’ta uçuş yapıyorsanız VPN (Virtual Private Network) hizmetinden de faydalanabiliyorsunuz. Bunun yanı sıra Türk Hava Yolları’nda Türk Telekom WiFi Fly ile kablosuz internetin keyfini çıkarabilirsiniz. Bunun hakkında bilgi almak isterseniz buradaki yazımız size yardımcı olacaktır.

İş Avrupa’ya gelince olaylar biraz değişiyor. Ucuz bilet bulabileceğiniz firmalar; EasyJet, RyanAir, Vueling ve Wizz Air gibi, uçuşlarında Wi-Fi desteği sunmuyor. Diğer taraftan daha prestijli firmalar; Lufthanse, British Airways, KLM gibi, kısa mesafeli uçuşlarında bile bunu standart haline getirme aşamasındalar. Air France’de şuan sınırlı olmasına rağmen bu çalışmayı yürüten diğer bir şirket.

Bizzat deneyimlediğim Lufthansa firması Türk Hava Yolları gibi yine Panasonic ile anlaşma sağlamış durumda. Ücretlendirme ise, 1 saat için 9€ veya 3,000 mil; 4 saat için 14€ veya 4,500 mil; 24 saat için ise 17€ ya da 5,500 mil olarak belirlenmiş. Gördüğünüz üzere ücretleri, aldığınız biletler sonucu kazandığınız mil puanları ile de ödeyebiliyorsunuz. İnternet için herhangi bir deneme süresi ise bulunmuyor.

media_789050645

Ücretsiz internet sağlayan bir firma da bulunuyor. Norwegian Air Shuttle firması çoğu uçuşunda ücretsiz Wi-Fi hizmeti sağlıyor. Üstelik Norwegian Air Suttle’ın uçuşları sadece İskandinav ülkeleriyle sınırlı değil.

norwegian-air-shuttle

Gün geçtikçe firmaların internet sağlayan filosu artıyor. Ve yukarıda da bahsettiğimiz gibi, British Airways firması gibi bazı firmalar GoGo firmasının 2Ku sistemine geçeceğini duyurarak bizleri heyecanlandırıyor.

Asya’da ve Orta Doğu’da ise bu hizmeti sunan firmalar o kadar fazla değil. Genel olarak baktığımızda, düşük ücretli ve premium firmalardan; ANA, Emirates, Cebu Pacific, Garuda Indonesia, Philippine Airways ve Qatar Airways, bu hizmeti sunuyorlar.

Bu alanda en kötü durumda olan ise Hindistan çünkü bu ülkede uçaklarda Wi-Fi bağlantısı yasaklanmış durumda. Birçok havayolu firması olmasına rağmen ne yazık ki hiçbiri Wi-Fi hizmeti sağlayamıyor. Bunun yanında Hindistan üzerinden uçan uçaklar ise Wi-Fi servislerini kapatmak durumunda kalıyorlar. Aksi takdirde Hindistan’ın yasal yaptırımlar uygulama hakkı bulunuyor.

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA
KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Fakat neyse ki Jet Airways, 2016 bittikten sonra Wi-Fi hizmeti sunmaya başlayacak. Bu durumdan da, Hindistan’daki bu yasanın 2016 sonrasında hüküm sürmeyeceğini çıkarabiliriz. Jet Airways’i izleyecek olan firmalar ise Indigo ve Air India olacak. Ardından diğer firmalarında bu alanda çalışma yapacaklarından eminiz.

Anlattıklarımıza genel olarak bakarsak şunu söyleyebiliriz: Uçak içinde Wi-Fi hizmetinin hala belli bir düzeye gelemediği durumda, uçakta Wi-Fi hizmeti bulunması, bir firmayı diğer firmaya tercih etme nedeniniz olmamalı. Sırf bu yüzden daha kötü bir firmayı tercih ederseniz, muhtemelen pişman olacaksınız çünkü belirttiğimiz gibi bu teknoloji hala çok hızlı olmadığından dolayı uçuş deneyimize çok fazla katkıda bulunmayacak.

Peki siz uçuşlarınızda Wi-Fi hizmeti kullanıyor musunuz? Eğer kullanıyorsanız, hangi havayolunun Wi-Fi hizmetini nasıl değerlendirirsiniz?