Merkür’ün Etkileyici Yüzey Arazisi Karşınızda

0
238

Merkür’ün yüzeyinin şimdiye kadarki en ayrıntılı topografik haritası 2016’nın Mayıs ayında yayımlandı.

Harita nasıl oluşturuldu?

Harita NASA’ya ait MESSENGER (MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry, and Raining) adlı uzay aracıyla elde edilen 100.000’den fazla görüntü kullanılarak oluşturuldu. MESSENGER, Güneş Sistemi’nin bu en içteki gezegeninin yörüngesinde dört yıl kaldıktan sonra 30 Nisan 2015 tarihinde planlı olarak gezegene düşürülmüştü.

NASA’dan bildirildiğine göre yeni harita MESSENGER’dan alınan 15. yani son ana veri setini temsil ediyor. MESSENGER görevinin toplamda 10 terabayt veri ürettiği bildiriliyor. Bunlar arasında yaklaşık 300.000 görüntü, elektromanyetik tayfın farklı dalga boylarında yapılan milyonlarca ölçüm, haritalar ve birtakım interaktif araçlar bulunuyor.

Bilim Dünyasına Katkısı Ne Olacak?

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) Astrojeoloji Bilim Merkezi yöneticisi Laszlo Kestay estetik olarak da etkileyici bu topografik haritanın Merkür’e ait önceki görüntüler üzerindeki incelemelere de yeni bir boyut kazandıracağını, Merkür’ün yüzeyinin içinin ve geçmişinin daha iyi anlaşılmasında katkıda bulunacağını belirtiyor.

mercury_craters_0.png__800x600_q85_crop

Haritanın oluşturulması sırasında pek çok zorlukla karşılaşıldı. Görüntüler, uzay aracı saniyede 2 km (ses hızının 6 katı) hızla hareket ederken, farklı ışık koşullarında ve çok farklı çözünürlüklerle elde edildi. Görüntülerin fotometrik olarak düzenlenip birbirine eklemlenerek homojen bir harita haline getirilmesi için özel algoritmalar kullanıldı. USGS araştırmacılarından Kris Becker bu haritalama çalışmasından elde ettikleri deneyimi asteroidler, kuyrukluyıldızlar, diğer gezegenler ve uydular üzerindeki çalışmalarda da kullanmak istediklerini belirtiyor.

Yeni topografik haritada Merkür yüzeyindeki volkanik düzlükler, kraterler, dağlar ve vadiler ayrıntılı biçimde görülebiliyor. Harita Merkür’ün en yüksek ve en alçak noktalarını da ortaya çıkarıyor. Gezegenin ekvatorunun biraz kuzeyindeki en yaşlı arazilerden birinde, ortalama yükseltinin yaklaşık 4,5 km üzerine çıkan en yüksek nokta bulunuyor.

mercury_dem_white_robinson_grid_nomen_1
Merkür’ün ilk küresel topografik harita görüntüsü. (NASA/U.S. Geological Survey/Arizona State University/Carnegie Institution of Washington/JHUAPL)

Gezegenin, ortalama yükseltinin yaklaşık 5,4 kilometre altında kalan en alçak noktası ise yakın zamanlı volkanik etkinlik emarelerinin görüldüğü çift halkalı bir krater olan Rachmanioff havzasının tabanında yer alıyor.

Not: İlk fotoğraf için açıklama yapmak gerekirse: Merkür yörüngesinde dolanan MESSENGER uzay aracından alınmış küresel verilere dayanan bu cezbedici görüntü, Güneş sistemimizin en iç gezegenine ait renkleri abartarak ön plana çıkarmış. İnsan gözü renkler arasındaki bariz farkları algılayamasa da, kraterlerle kaplı yüzey boyunca kimyasal, minerolojik ve fiziksel bölge farklarını gösteren bu renkler gerçek. Görüntünün sağ üst tarafında dikkatinizi çeken bölge Caloris Havzası. Merkür’ün bu büyük, yuvarlak ve ten rengine sahip bölgesi, Güneş sisteminin ilk yıllarında bir göktaşı veya bir kuyruklu yıldızın çarpması sonucu oluşmuştur. Bu tarihi havza, bahse konu çarpışma sonrası, Ay’daki “denizlerin” oluşumuna benzer olarak yanardağ faaliyetleri ile yüzeye çıkan lavlarla dolmuştur. Görüntüdeki renk karşıtlıklarının yarattığı bir başka kolaylık da, daha yeni çarpışmalarda ortaya çıkmış malzemeler olan açık mavi ve beyaz renklere sahip genç krater ışınlarının, koyu mavi tonlardaki düşük yansıtma özelliğine sahip arazi üzerinde takip edilebilmesidir.