İnsanda İlk Kafa Nakli 2017’de Gerçekleştirilecek

0
277

Bir cerrah olduğunuzu ve ilk defa bir insan üzerinde kafa nakli yapacağınızı düşünün. Bunu tek kelimeyle nasıl anlatırdınız? İtalyan Cerrah Sergio Canavero “Yarı çılgınca, yarı dâhiyane” diyor. İşte kafa nakline dair geçmişten günümüze detaylar.

Kafa Nakline İlişkin Geçmişte Yapılan Çalışmalar

Organ nakli, bir vericiden alınan sağlıklı bir organın veya organ parçasının bir alıcının vücuduna aktarılmasıdır. Organ naklinin çok köklü bir tarihi vardır fakat bu alanda elde edilen başarılar kendini 1960’lı yıllarda göstermiştir. Nakilde en önemli konular vücudun nakledilen organı reddetmesi ve bunu önlemenin yollarıdır. Kafa naklinde de böyle sorunlar olasıdır. İlk kafa nakli deneyleri maymunlar, köpekler ve fareler üzerinde yapılmış olup pek çok sorun ve çözüm tekniği keşfedilmiştir.

İlk kafa nakli Charles C. Guthrie tarafından 1908 yılında gerçekleştirilmiş ve başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Guthrie çift başlı bir köpek oluşturmaya çalışmış ve büyük tepki çekmiştir. Hatta bu olay onun diğer çalışmalarını da gölgeleyerek Nobel Ödülü’ne aday gösterilmesini engellemiştir.

Benzer bir nakil daha 1954 yılında Rus bilim insanı Vladimir P. Demikhov tarafından gerçekleştirilmiş. Demikhov yavru bir köpeğin başını ve ön ayaklarını yetişkin bir köpeğin boyun bölgesine nakletmiştir. Köpekler bir aydan az yaşamışlardır ve nakil sonrasında birbirinden bağımsız hareket edebilmiş. Büyük olan köpek nakledilen baştan kurtulmaya çalışmış ama daha sonra durumu kabullenmiş. Naklin yapıldığı köpek yetişkin olduğundan kalbi her iki köpek için gerekli kanı pompalayabilmiş. Dr. Sano ve ekibi köpeklerde benzer deneyler gerçekleştirmiş. Ekip başarılı dört kafa nakli yapmış ve köpekler en çok 6 gün yaşamış.

köpek

Dr. Robert J. White 1970 yılında maymunda ilk kez kafa naklini gerçekleştirmiştir. Aynı zamanda Dr. Canavero’ya ilham veren de Dr. White’dır. Nakil öncesinde kafa dışında kalan beynin canlılığını koruması için araştırmalar yapmış ve bir soğutma sistemi geliştirmiş. Bu sisteme göre sinir bağlantıları beynin sıcaklığı 18°C’ye kadar düşürülerek yapılır, sonrasında beyin tekrar normal sıcaklığına getirilir.

Dr. White bu teknikle sekiz Rhesus maymunu üzerinde dört kafa nakli gerçekleştirmiş ve çalışmasını Surgery dergisinde yayımlamış. Nakilden birkaç saat sonra gözlerini açan maymunlar çevrelerini incelemeye başlamış. Aynı zamanda çiğneme ve yutkunma da gözlenmiş. Maymunlar 6-36 saat arası yaşamış.

2014 yılında Çin’deki Harbin Tıp Üniversitesi’nde Dr. Xiao Ping-Ren ve ekibi tarafından siyah ve beyaz fareler üzerinde 1000 kafa nakli gerçekleştirmiş.

farenakil

İnsanda İlk Kafa Nakli 2017’de

Kırk beş yıldır kafa nakliyle ilgili pek çalışma yapılmamasına karşın İtalya’daki Torino İleri Nöromodülasyon Grubu’nda sinir bilimci olarak görev yapan cerrah Dr. Sergio Canavero, Haziran 2014’te gerçekleşen Amerikan Nörolojik ve Ortopedik Cerrahlar Kongeri’nde ilk insan kafa nakli ile ilgili projesini meslektaşlarına sundu. Daha sonra da Şubat 2015’te “GEMINI Prosedürü” ismini verdiği tekniği ve naklin detaylarını Surgical Neurology International isimli dergideki makalesinde açıkladı.

İlk kafa nakli gönüllüsü Nisan ayında belli oldu. 30 yaşındaki Rus asıllı Valery Spiridonov, bilgisayar mühendisi. Spiridonov sinir ve kasları tutan genetik bir hastalığa sahip: Weding-Hoffman. Hazırlığı iki yıl sürecek bu büyük operasyon sırasında yaklaşık 150 doktor ve sağlık görevlisi görev yapmakla beraber maliyetin de yaklaşık 11 milyon dolar olacağı öngörülüyor.

spiridonov

GEMINI Prosedürü 

Kafa nakli işleminin ilk aşaması olan ve 36 saat sürmesi öngörülen opeprasyon, kafayı ve vücudu soğutmakla başlıyor. Sıcaklık nakil sırasında hücrelerin oksijen yetersizliğinden ölmeyeceği şekilde ayarlanacak. Boyun ve omurilik kesilip hayati işlevi olan tüm damarlar tüplere bağlandıktan sonra kafa, hastanın vücuduna aktarılacak ve iki omuriliğin uçları birleştirilecek.

Burada çok miktarda sinirin birbiriyle kaynaşması gerekiyor. Bu nedenle operasyon sırasında o bölgeye bol miktarda polietilen glikol (PEG) adında bir kimyasal madde verilecek. Canavero bu kaynaşmayı; bir spagetti demetinin sıcak suda yumuşayıp spagetti çubuklarının birbiriyle kaynaşmasına benzetiyor. PEG kimyasalının hayvanlarda omurilik gelişimini tetiklediği, hücre bağlantılarını koruduğu ve iyileştirdiği biliniyor. Yalnız, bu operasyonda aynı etkiyi göstereceğinin garantisi yok. Canavero alternatif olarak burnumuzda bulunan ve kendini yenileyebilen olfaktör kılıf hücreleri ya da kök hücreleri kullanılabileceğini düşünüyor. Son aşamada kaslar ve damarlar dikildikten sonra hasta 3-4 haftalık bir yapay komaya sokulacak ve bu sırada vücut iyileşme sürecine girecek.

Araştırmalara göre insan vücudunun sıcaklığı 12°C-15°C arasındayken ve kan akışı yokken belli bir süre canlı kalıyor. Bu sıcaklıktayken beynin metabolik etkinliği %10’un altına düşüyor. Kan akışının neredeyse durmaya yakın olduğu bu aşama 45 dakika sürebiliyor. Canavero’ya göre bu süre nörolojik bir hasar olmadığı sürece sinirleri birleştimesine yetecek.

Prosedürün iki önemli ilkesi var. Birincisi keskin bir ayırma işlemi, ikincisi ise motor nöronların işleyişinde aksama olmaması.

İlk ilkeye göre keskin bir ayırma işleminin gerçekleştirilmesi gerekiyor. Çünkü yara alanı ve hücre hasarının en düşük düzeyde tutulması gerekiyor. Bu nedenle kullanılan aletin omuriliğe zarar vermemesi için elmas ya da silikon nano-bıçaklar kullanılması düşünülüyor.

İkinci ilkeye göre de bağlantı yapılacak yerdeki sinirsel bağlar çok karışık olduğundan birleştirici polimerler, örneğin PEG kullanılması düşünülüyor. Bu sayede sinirler ve kaslar daha kolay bir şekilde bağlanılabilecek. Şayet nakil operasyonu başarılı geçerse omuriliğin kendini iyileştirmesinin 12 ay kadar süreceği belirtiliyor.

HeadTransplant_1024x1024

Çalışmalar Başladı

Çin Harbin Tıp Üniversitesi’nden Dr. Xiao Ping-Ren, Canavero’ya destek olanların başında geliyor. İşlemi yıl içinde fareler ve maymunlar üzerinde deneyeceğini belirten Ping-Ren, Canavero ile çalışmalara başladı. 2 ay önce maymun üzerinde yapılan operasyonun başarıyla geçtiği ve herhangi bir nörolojik yaralanma olmadığı belirtildi.  Etik nedenlerden ötürü maymunun hayatına 20 saat sonra son verildiğini belirten Canavero insanlar üzerinde kafa nakli yapmaya hazır olduklarını iddia ediyor.

Yapılmalı mı, Yapılmamalı mı?

Kafa nakli ile olumlu ve olumsuz fazlaca görüş var. Gelen destekler, yapılan operasyonun ileri derecede kas ve sinir hastalıkları olanlar adına bir avantaj olduğunu öne sürüyor. Buna rağmen bazı bilim çevreleri “ölümden beter” durumlar olabileceğini açıkladı. İnsan sinir sistemi fazlasıyla karışık olduğundan kimyasal bağlantıların ameliyat edilecek ilk hasta olan Spiridonov’un zihninde ne gibi farklılıklar yaratacağı bilinmiyor. Dolayısıyla bu açıklamayı yapan bilim insanları operasyonu pek de desteklemiyor.

Peki ya sizce böyle bir operasyon ciddi sinirsel hastalıkları olan insanlar için bir çözüm yolu olabilir mi? Yoksa onları önceki yaşamlarından çok daha kötü bir hâle mi getirir?

YORUM YAP

Yorumunuzu giriniz
İsminizi giriniz