Android 10’un Heyecan Verici Özellikleri ve Değişiklikleri

0
1222

2019’un büyük Android güncellemesi özel olmalıdır. Bu da dünyanın en yaygın işletim sisteminin onuncu sürümü yani Android 10 olacaktır.

Android 10 (Android Q kod adına sahip) sürümüne ait bazı detaylar sızdı ve bu detaylar bize neler beklememiz gerektiğine dair bir fikir vermektedir. Etkileyici görsel değişiklikler olmasa da dört gözle bekleyeceğimiz birçok şey var.

Google kısa süre önce Android sürümlerini “.0” eki olmadan yani Android 9.0 yerine Android 9 gibi adlandırmaya başladı. Bu yüzden Android 10’un sadece “on” olarak adlandırılmasını bekliyoruz. Bunun yanı sıra tatlı ismi olarak baktığımızda Q (Qurabiya, Quindim) harfi ile başlayan çok fazla seçenek yok, ancak Quik gibi sponsorlu bir ismi de göz önünde bulundurabiliriz.

Yeni sürümün ismi veya takma adı hakkında pek bir bilgiye sahip olmasak da XDA’da bulunan birkaç kişi, yaklaşmakta olan sürümün sızdırılan bir yapısını inceleyerek asıl güncellemenin kendisi hakkında birçok bilgi sahibi olmamızı sağladılar. Gizlilikle ilgili gelişmeler, yeni bir gece modu ve hatta büyük sistem güncellemelerinin Google Play Store üzerinden yayınlanmaya başlaması ihtimali de var. Bu yüzden detaya girilecek çok şey olduğunu söyleyebiliriz.

Android 10 Özellikleri

1. Sistem Genelinde Gece Modu

Android Pie piyasaya sürülmeden önce 2017 yılında, Akıllı telefonlarda OLED panellerinin yayılmasıyla birlikte gece modu özelliğinin, cihazın pil ömrünü arttırmanın kolay bir yolu olduğunu düşünen bir Android kullanıcısı Google’a Android’de sistem çapında bir gece modu uygulanması hakkında sorular sordu. Bir Google çalışanı herkesi şaşırtan bir cevap verdi: “Mühendis ekibimiz bu özelliği ekledi. Gelecek Android sürümünde mevcut olacaktır”.

O günden sonra Google, “eklenen” gece modunun, aslında Hızlı Ayarlar’ın, güç menüsünün, uygulama çekmecesinin (Pixel Launcher kullanırken) ve Mesajlar, YouTube ve Telefon gibi Google tarafından geliştirilen uygulamaların görünümünü değiştiren Geliştirici Seçenekleri’nde bir ayar olduğunu belirterek yarattığı coşkuyu öldürdü.

Bunun bir hayal kırıklığı olduğu söyleyebiliriz. Ancak heyecan verici bir olay daha oldu. Android Police sitesi Chromium bug tracker’da Lukasz Zbylut adındaki bir Google çalışanına ait şu mesajı buldu: “Gece modu onaylı bir Q özelliğidir. Q ekibi ön yüklü tüm uygulamaların gece modunu orijinal olarak desteklediğinden emin olmak istemektedir. 2019’un mayıs ayına kadar gece modunu başarılı bir şekilde sunabilmek ve karanlık temanın en iyi şekilde uygulanması için bütün arayüz elemanlarına ihtiyacımız var”.

Yukarıdaki yorum 31 Ekim 2018 tarihinde yapıldı ve bu tarihten itibaren Android 10 (Q) ortaya çıkana kadar bu konudaki düşüncelerimiz iyimser olmaya devam etti. Neyse ki XDA tarafından elde edilen sızdırılmış yapı sayesinde Gece Modu özelliğinin sonunda mevcut olacağını doğrulayabiliriz.

Android Gece Modu

Ayarlar’daki “Ekran” menüsünün altında, “Gece Modunu Ayarla” seçeneğini ile sistem genelinde gece modunu açabilir, kapatabilir veya günün saatine göre otomatik olarak açılmasını sağlayabilirsiniz (Android 9’daki gece moduna benzer bir şekilde).

Android 10’un gece modu ile Android 9’daki yarım yamalak mod arasında iki önemli fark var. İlk olarak, yalnızca seçili Google uygulamalarında (Samsung’da sadece Samsung uygulamalarında) çalışan Android 9 sürümünün aksine, tüm sistem uygulamalarını karanlık duruma getirecek. İkincisi, Geliştirici Seçenekleri’nde ek bir ayar etkinleştirerek, üçüncü taraf uygulamaları karanlık duruma getirebilir. Bu aslında sadece üçüncü taraf uygulamalarda renkleri ters çevirir, bu nedenle bazı uygulamalarda mükemmel olmayabilir. Ancak gece modu etkinleştirildiğinde telefonunuzdaki her uygulamanın gece modunda olmasını sağlayacaktır.

2. APEX (Play Store Üzerinden Sistem Güncellemeleri)

En yeni Android özelliklerine erişebilmek amacıyla OTA güncellemesi yapmak için mobil operatör şirketinizi veya telefonunuzun üreticisini beklemek zorunda olmadığınızı hayal edin. Bu güncellemelerin büyük bir kısmı mümkün olan en kısa sürede, Google Play’deki basit bir uygulama üzerinden veya doğrudan Google tarafından gelecek.

XDA’ya göre Android 10’da APEX’in (“Application Express”) genişletilmesi böyle bir senaryoya yol açabilir. En azından Google’ın yeni sürümde Android uygulamaları gibi diğer programlar tarafından çağrılan önceden derlenmiş kodlar olan kütüphanelerin güncellenme şeklini değiştireceği anlaşılıyor. Daha önceki Android sürümlerinde, bu kütüphanelerin güncellenmesi için bir yazılım güncellemesi gerekiyordu.

Android 10 ile bu kütüphaneler artık bir uygulamayla aynı şekilde güncellenebilir. Bu değişimin tam sonuçları hala bilinmemekle birlikte bunun, Play Store’a büyük boyutta sistem güncellemesi yükleneceği anlamına geldiğini söyleyebiliriz. Çok iyimser olarak düşündüğümüzde, Android güncellemelerinin en büyük bölümlerinin hemen hemen tüm kullanıcılar için mevcut olacağı anlamına geliyor.

3. Android Beam Artık Yok

Android Beam’i en son ne zaman kullandığınızı sorduğumuzda ne cevap verirdiniz? Ne zaman kullandığınızı hatırlıyor musunuz? Pek çok Android kullanıcısı için durum böyle görünüyor ki bu durum Google’ın Android 10’da neden Android Beam’den kurtulduğunu açıklıyor.

XDA, AOSP kayıtlarını incelediğinde Android 10’da Android Beam API’yı kullanımdan kaldırdığını fark etti. Özellik ilk zamanlarında çok daha kullanışlı olmasına rağmen, o zamandan beri çok şey değişti. Android 10’da dosya paylaşım uygulamaları veya Bluetooth ile büyük dosyaları kolayca paylaşabilme özelliğinin kullanımı sınırlandı ve tamamen emin olmasak da Google’ın bu özelliğin artık gerekli olmadığını düşündüğünü söyleyebiliriz.

Google bu özelliği kaldırsa da Android Beam’in, işletim sisteminde kalıp kalmayacağına üreticilerin kararına bırakıyor. Orijinal Malzeme Üreticileri (OEM) NFC desteği eklediğinde, Android Beam için destek beyan etmeleri gerekecek. Bu özelliği desteklemeye devam eden OEM’lerin sayısı tahmin edilemez, ancak Android Beam için günlerin sonu geliyor gibi görünüyor.

Android Beam

4. Daha İyi İzinler Yönetimi

Google, Android 10 ile kullanıcılarını kötü amaçlı uygulamalardan ve kötü amaçlı yazılımlardan korumak için çabalarını sürdürüyor. XDA tarafından elde edilen sızıntıya dayanarak, Android 10 izinler üzerinde daha fazla kontrol sahibi olacak. Artık, uygulamaları aktif olarak kullanırken uygulamaların yalnızca belirli sensörlere ve izinlere erişebileceğini belirtebilirsiniz. Örneğin, uygulama açıkken Google Haritalar’a konumunuza erişme izni verebilir, ancak Google Haritalar kapalıyken konum iznini engelleyebilirsiniz.

Uygulamaya özgü izinler için bilgi sayfası da yenilendi ve bu sayede sıradan kullanıcılar için anlaşılmasını kolaylaştırdı. Digitial Wellbeing uygulamasının görünümünden ödünç alınarak Android 10 için hazırlanan özellik, hangi uygulamaların bir izne erişimi olduğunu ve hangilerini reddettiğinizi görmeyi kolaylaştırır. Ayrıca, hangi iznin en çok talep edildiğini ve hangi iznin en çok kullanıldığını listeleyecektir. Böylece sensörlerin telefonunuza yüklü uygulamalar tarafından nasıl kullanıldığı konusunda bilinçli bir karar verebilirsiniz.

5. Yeni Gizlilik Göstergeleri

Android 9, kullanıcılarının mahremiyetini ve güvenliğini artırma yönünde önemli bir atak yaptı. XDA tarafından edinilen sızdırılmış yapıya dayanarak Android 10 da Android 9’un adımlarını takip ediyor.

Bir uygulama GPS’i, kameranızı veya mikrofonunuzu aktif olarak kullanırken, durum çubuğunda size bildirmek için bir simge belirir. İlgili bildirime dokunursanız, daha fazla bilgi almak için sizi yeni bir sayfaya yönlendiren bir düğme de dahil olmak üzere, o anda sensörü kullanan tüm uygulamaları listeleyen bir açılır pencere görürsünüz. Bu, mobil işletim sistemleri için yeni bir şey olduğunu söyleyebiliriz ve Google’ın kullanıcılarını web’in tehlikelerinden koruma konusunda ne kadar kararlı olduğunu göstermektedir.

6. Sensör Kapatmak için Yeni Ayar

Android 10’da Hızlı Ayarlar’a yeni bir “sensörleri kapat” seçeneği dahil olacaktır. XDA’ya göre, bu seçeneğin tüm radyoları etkisiz hale getirdiği ve uçak modunu açtığı anlaşılıyor.

XDA bunun ayrıca ivmeölçer, jiroskop ve diğerleri gibi sensörleri de kapatabileceğini düşünüyor. Bunun doğru olduğu ortaya çıkarsa gizliliğine fazla önem verenlerin korkularını ortadan kaldırmaya yardımcı olabilecek bu seçenek, bir cep telefonunda böyle bir erişimi  sağlayarak ilklerden birine imza atacaktır.

7. Üçüncü Taraf Uygulamalar için RCS Mesajlaşma

RCS veya Zengin İletişim Hizmetleri’nin (Rich Communication Services), piyasaya sürülmesi yavaş oldu. Bunun başlıca nedeni, RCS mesajlaşmasının ağlarının dışında çalışması için ağ zincirinin bir kısmında değişiklik yapmak zorunda olan bağımsız bileşenlerin sayısının çok olmasından kaynaklanıyor.

Evrensel Profil (Universal Profile) üzerindeki çalışmaları ve Jibe Cloud ile birlikte çalışabilirliği mümkün kılmanın yanı sıra Google, Android Mesajlar’a yeni mesajlaşma servisi desteği ekleyerek kendisine düşeni yerine getirdi. Bu özelliği destekleyen uygulamalardan biri olduğunu belirtelim.

RCS Mesajlaşma

XDA’ya göre Android 10, yeni standardı üçüncü taraf geliştiricilere yaymak için Uygulama Programlama Arayüzleri (API) içerecek. Bunun, en sevdiğiniz mesajlaşma uygulamasının yakında RCS’nin iMessage tarzı mesajlaşma servislerini içerebileceği anlamına geldiğini söyleyebiliriz. Bu aynı zamanda RCS’nin SMS ve MMS’lerin yerini almasına öncülük etmesine yardım edecektir.

8. Masaüstü Modu

Hem Samsung’un hem de Huawei’nin Android’i bir dock veya kablo ile masaüstü benzeri bir deneyimle kullanma yeteneği eklediğini hepimiz biliyoruz. Ancak bu alanda uzun süre yalnız kalmayacaklar gibi görünüyor. XDA, Android 10’daki Geliştirici Seçenekleri’nde “ikincil ekranlarda deneysel masaüstü modunu zorla” açıklaması bulunan “Masaüstü modunu zorla” ayarını buldu. XDA bu özelliği test edemedi, ancak açıklamaya göre Android masaüstü modu için yerel destek alıyor gibi görünüyor.

9. Erişilebilirlik’te Yeni Seçenekler

XDA ayrıca Android 10’un Erişilebilirlik konusunda birkaç değişiklik yaptığını belirtti. Erişilebilirlik menüsünde “Harekete geçme zamanı” ve “Okuma zamanı” olmak üzere iki yeni seçenek bulunuyor. İlki, ekranın altında gözüken mesajların süresini yönetiyor gibi görünmekte ve onlarla etkileşimde bulunmak için daha fazla zaman tanımaktadır.

“Okuma zamanı”, eylemde bulunmanızı isteyen, ancak geçici olarak görülebilen ekranın üstündeki bildirimlerin ve diğer iletilerin süresini kontrol eder. Ekranın altında gözüken bildirimlere benzer şekilde, etkileşime geçmek için gerekli zamana sahip olmanız için iki dakikaya kadar uzatılabilir.

10. Ekran Ambiyansı (Ambient Display) için Küçük Değişiklikler

Her zaman açık ekran (always-on display) özelliği, stock Android 10’da kısmen yerleştirildi. XDA’ya göre bu özellik “Ekran Ambiyansı” altından “Kilit Ekranı” başlığına getirildi.

Görsel olarak, batarya ve bildirim simgeleri artık saat ve tarihin altında görünmüyor. Bunun yerine, telefonun kilidi açıldığı zamanki gibi durum çubuğundaki kendi köşelerinde görünmektedirler.

11. Mobil Operatör Şirketleri Telefonları Yasaklayabilir

9to5Google, operatörlerin cihazları kısıtlayabilmelerine odaklanan dört kayıt buldu. Özellikle Android 10’da, operatörler artık ağlarını kullanan telefonlar için beyaz liste ve kara liste oluşturabilecek. Böylece bazı kilidi açılmış telefonların operatörlerin kendi hücre servislerini kullanmasını zorlaştıracak.

İki hat içeren telefonlara yeni kısıtlamalar da geliyor. Android 10 cihazlarıyla, taşıyıcılar onaylı bir SIM kart ilk yuvaya yerleştirilene kadar ikinci SIM yuvasının aktif olmasını kısıtlayabilecektir. Bu kısıtlama, telefonu yeniden başlattıktan sonra veya fabrika ayarlarına sıfırlama işlemi yapsanız bile geçerli olacaktır.

12. Güvenli Yüz Tanıma Desteği

Yüz tanıma, akıllı telefonlar için popüler bir biyometrik veri olarak yeniden ortaya çıktı. Apple’ın iPhone X’i, nokta projektör (dot projector) ve IR aydınlatıcılar dahil olmak üzere birçok sensörü birleştirerek hem güvenli hem de hızlı bir yöntem oluşturan ilk telefon oldu. Akıllı telefon endüstrisindeki birçok teknoloji gibi rekabetçi firmalar bunu da hızlıca kopyaladılar. Hem daha az güvenli yöntemler (OnePlus telefonlarda bulunanlar örnek verilebilir) hem de Huawei ve Xiaomi’de bulunanlarla neredeyse aynı kopyalar ortaya çıktı.

Bununla birlikte, Android işletim sistemi yüz tanıma biyometrileri için yerel destek içermez ve bunun sonucunda ise daha güvenli yöntemler Android’i özelleştirmek için Google ile çalışmak zorunda kaldı ve bu yöntemler güvenli gözükseler bile daha az verimli oldu.

XDA’ya göre, Android’in bir sonraki sürümü bunu destekleyecek. Android 10’un framework-res APK’sinde, bir cihazda yüz tanıma donanımı bulunmadığında bir hata mesajı göstermeyle ilgili kodlar bulundu. Fakat daha da ilginç olanı, yüz tanımanın nasıl kurulacağını anlatan kod satırlarıydı. Parmak izi tarayıcıya benzer şekilde, yedek olarak bir parola, PIN veya desen ayarlama ihtiyacını belirtmektedir. Bu, sistemin Google tarafından güvenilen ve bir parmak izinin olduğu her yerde kullanılabilecek bir biyometri oluşturduğunu gösteriyor. Böylece geliştiriciler uygulamalarına destek ekleyebilecekler.

13. Dahili Ekran Kaydedici

9to5Google’a göre Android 10, işletim sisteminin ekran görüntüsü özelliğini tamamlamak için yerleşik bir ekran kaydedici ekleyecektir. Ekran görüntüsü özelliği gibi, üçüncü taraf ekran kaydedici uygulamaları kötü amaçlı yazılımlar için bir gelişme alanı olduğundan, bu özellik gizlilik açısından kullanıcılar için büyük bir kazanç olduğunu söyleyebiliriz. Bir ekran kaydedici uygulaması olarak maskeleme yaparken, kötü niyetli geliştiriciler bu uygulamaları ekranınızı arka planda kaydetmek ve bu bilgileri finansal teşvik için kullanmak için kullanabilir. Dahili bir ekran kaydediciyle, artık üçüncü taraf uygulamalarına güvenmeniz gerekmiyor.

14. Acil Durum Düğmesi

Güç menüsüne yeni bir düğme ekleniyor. 9to5Google’a göre Android 10 acil durum arama ekranını başlatan yeni bir düğme ekleyecek. Bu şekilde ihtiyacınız olduğunda 112 ve diğer acil durum hizmetlerini hızlıca arayabilirsiniz.

 

15. WPA3 Desteği

Wi-Fi standartları ve sürümleri kafa karıştırıcı olabilir. Daha önce harflerle etiketlenmiş (802.11ac gibi) ve şimdi kablosuz bağlantının hızını ve performansını gösteren sayılar (Wi-Fi 6 gibi) kullanılarak tanımlanmış sürümler bulunmaktadır. Bunlar dışında, bilgisayar korsanlarının ağınıza veya internet bağlantınıza erişmesini önlemek için mevcut koruma türünü gösteren güvenlik standartları (örneğin WPA2) vardır. Yeni güvenlik standardı ise Android 10’da destek kazanıyor.

En son güvenlik standardı WPA3, Wi-Fi’ye çok daha fazla güvenlik sağlıyor. WPA3, WPA2’nin Önceden Paylaştırılan Anahtar’ı yerine yönlendiricinizin telefonunuzun ağınıza erişip erişemeyeceğini belirleyebileceği yeni bir yöntem olan Eşzamanlı Eşit Kimlik Doğrulaması (Simultaneous Authentication of Equals – SAE) sunuyor. 2016 yılına kadar, Önceden Paylaştırılan Anahtar, WPA2 şifreleme protokolüne dayalı Wi-Fi ağlarını savunmasız hale getiren Anahtar Yeniden Yükleme Saldırıları (KRACK) keşfedilene kadar güvenli olarak kabul edildi. Bu sorunun giderilmesi için bir güvenlik yamasının yayınlandığını belirtelim.

WPA3, WPA2’deki 128-bit şifrelemenin üstünde 192-bit şifrelemeyi destekliyor. Bu isteğe bağlı bir özellik olsa da yüksek seviye koruma gerektiren okullar ve kuruluşlar için yararlı bir özellik olacaktır. WPA3 ayrıca “tekil veri şifreleme” kullanarak halka açık Wi-Fi ağlarını daha güvenli hale getiriyor.

16. 5G Göstergesi

Eli kulağında olan 5G ile Android’in 5G destekli cihazlara ve ağlara hazır olması gerekiyor. Şu anda cihazınız bir 5G ağını kullansa bile 5G’ye ait herhangi bir simge göstermeyecektir. Ancak 9to5Google Android 10 kodlarında hem 5G hem de 5G+ göstergelerini fark etti. Böylece Android 10 ile bu konuda herhangi bir sorun kalmayacaktır.

17. Yazı Tipleri, Ara Renkler ve Simge Şekilleri için Yeni Sistem

XDA’ya göre, stock Android daha fazla özelleştirme seçeneğine sahip olacak. Ancak bu özelleştirmeler son kullanıcıya sunulmayacak gibi göründüğünden beklentilerinizi yüksek tutmamanız gerektiği konusunda uyaralım.

Android 10, uygulamaların ve sistem arayüzü elemanlarının görünüşlerini değiştirmek için yazı tipleri, ara renkleri ve simge şekillerini içeren çok sayıda katman kategorisine sahip olacak. Bunların en ilginç olanı simge şekilleri olduğunu söyleyebiliriz. Simge şekilleri, uygulama çekmecesindekiler ve ana ekrandakilerin yanı sıra her yerde değiştirilebilirler. Simge şekilleri ayrıca Hızlı Ayarlar’daki karoların görünümünü de değiştirir. Ne yazık ki, bu özelliklerin yalnızca özel bir arayüz çerçevesi (UI framework) oluşturmadan görünümlerini kişiselleştirme yöntemi olarak Orijinal Malzeme Üreticilerine sunulması olasıdır. Ancak kullanıcılar bu değişiklikleri root ile etkinleştirebilir.

18. Kablosuz Ağ Parolasını Paylaşın

Kablosuz ağ parolanızı değiştirdiniz ve evinizdeki herkes yeni parolayı istiyor. Geçmişte onlara mesaj atmış olabilirsiniz, ancak SMS şifrelenmediğinden ve aktarım sırasında parolalar yakalanabileceğinden bu işlem tehlikelidir. Ayrıca, mesaj telefonlardan silinmediği sürece kısa mesajlara erişimi olan herkes parolalara sahip olabilir.

Android 10, bir karekod kullanarak parolanızı paylaşma özelliği ekleyerek bu sorunu gideriyor. Bu güvenli kodlar iPhone ve Android kullanıcıları (hatta daha eski Android sürümleri) tarafından taranabilir ve böylece parolayı hiç bilmeden kablosuz ağa anında bağlanılmasını sağlar. Bu özellik, birisinin telefonunuzu alıp bu bilgileri paylaşmaya çalışması durumunda sizi korumak için (parmak iziniz veya parolanız gibi) kimlik doğrulaması gerektirir.

19. Pil Simgesi

Bu küçük bir değişiklik. Android durum çubuğundaki pil simgelerine küçük bir değişiklik yaptı. Pil simgesindeki boş kısmın gri olması yerine, beyaz bir anahatla tamamen saydamdır.

Android 9 ve Android 10 Pil Simgeleri

20. Baloncuklar

Android her zaman çoklu görevlere öncelik vermiştir. Kuruluşundan bu yana, akıllı telefonunuza gelen birden fazla uyarıyı yönetmek her zaman diğer mobil işletim sistemlerinden daha kolaydı. Android 10, bu geleneği baloncuklar olarak bilinen yeni bir özellikle sürdürecek.

Baloncuklar diğer uygulamaların üzerine yerleştirilebilecek küçük simgelerdir. Seçildikten sonra, bu simgeler uygulama içindeki etkileşimlere hızlı erişim sağlar. Buna bir örnek Android Mesajlar. Baloncuklarla, her seferinde Android Mesajlar uygulamasını açmak zorunda kalmadan belirli bir kişiyle sohbete devam edebilirsiniz. Bildirimlere sahip bazı satır içi mesajlaşma işlevleri olmasına rağmen baloncuklar, uygulamanın istediğiniz zaman erişebileceğiniz mini bir sürümü olarak çalıştıkları için etkileşimi daha da kolaylaştırır.

21. Katlanabilir Telefon Desteği

Bildiğiniz gibi katlanabilir telefonlar tanıtıldı. Bu telefonların her biri şu anda bu yeni formu yerel olarak desteklemeyen Android’i kullanacak.

Android 10, katlanabilirler telefonlar ve bu tür telefonların bölümleri için yerleşik destek ekler. Bu nedenle, Huawei, Samsung ve Xiaomi esnek ekran uygulamasına farklı çözümler bulmasına rağmen Android 10 işletim sistemi, sorunsuz bir deneyim sağlayacak.

Yeni değişikliklerden haberdar olduğumuzda bu konumuzu güncellemeye devam edeceğiz. Android 10 hakkında siz ne düşünüyorsunuz?

YORUM YAP

Yorumunuzu giriniz
İsminizi giriniz